Maatwerk grafiek/ tabel

Ga naar blauwdrukken | puntenwolk grafiek | taartgrafiek en donut | formules en functies

Inleiding

We hebben kennis gemaakt met voorgeprogrammeerde rapportages; grafieken en tabellen die opgeroepen worden met een selectie vanuit het rechtermuis-klik op aansluiting niveau (in het voorbeeld rechts de elektriciteit aansluiting van Kortesteeg 24).

In combinatie met de gegevens vanaf- en tot datum en periode in het knoppenlint wordt de rapportage uitgevoerd. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de verschillende reeksen van een grafiek of kolommen van een tabel vrij kunnen worden geconfigureerd.

Vrije selectie

Wanneer we opnieuw de elektriciteitaansluiting van Kortesteeg 24 aanklikken in de boomstructuur en daarna op de Grafiek/ Tabel knop in het knoppenlint klikken verschijnt een menu met als eerste optie 'Configureer..'. Als we deze optie selecteren verschijnt een eigenschappen scherm waarin we allerlei grafiek en tabel afhankelijke voorkeuren kunnen instellen.

Klik nu op de optie 'Grafiek' of 'Tabel' boven in dit scherm en er verschijnt een rapportage met standaard instellingen: een staafgrafiek in de standaard bij de energiesoort behorende kleuren. Deze kleuren zijn ingevoerd bij Tabblad 'Instellingen', knop 'Algemene instellingen'. Het is ook mogelijk om twee of meer aansluitingen in de boomstructuur te selecteren; bijvoorbeeld elektriciteit en aardgas, of elektriciteit van meerdere objecten. Houdt hiervoor bij het klikken de ctrl toets op het toetsenbord vast.

 

Met een aanpassing (bijvoorbeeld aardgas op de rechter as) is de rapportage eenvoudig naar wens te maken. Druk na de aanpassing weer op 'Grafiek' of 'Tabel' boven in het eigenschappen scherm.

In sommige regels van het eigenschappen scherm staat bij de omschrijving [r-muisklik]. Bij 'Titel', 'Grafiektitel/ legenda' en 'Rapporttitel' verschijnt een scherm bij een rechtermuisklik dat helpt bij het invullen van flexibele voorgedefinieerde teksten. Merk op: als een legenda is gekozen (bijvoorbeeld type 'Onder', maar de Grafiektitel/ legenda is leeg, dan zal de legenda niet tonen.

Op eenzelfde wijze verschijnt bij een rechtermuisklik op een kleurveld een invoerscherm voor kleuren. Kleuren worden opgeslagen in Rood Groen Blauw kleurcodering waarbij iedere kleurtint bestaat uit 3 combinaties van 0 tot 255.

Bij het eerste veld linksboven ('Voorkeuze instelling') kan een naam worden ingevoerd. Druk nu op de knop 'Opslaan'' en de instelling wordt bewaard. Kies uit de dropdown combobox rechts van 'Voorkeuze instelling' een eerder opgeslagen voorkeuze en deze zal verschijnen bij het klikken op het eerste andere veld of bij het drukken op de 'tab' toets.

Blauwdrukken (templates) voor configureerbare grafieken/tabellen

In de vorige paragraaf hebben we een rapportage opgeslagen voor later gebruik. Vaak is een rapportage universeel handig wanneer alleen de object- en aansluitinggegevens zouden worden aangepast. Dit stellen we in met blauwdrukken.

Wat opvalt is dat bij 'Boomstructuur' en 'Object' geen vast omschreven waarden staan, maar <Flexibel 1>. <Flexibel 1> is de eerst selecteerde aansluiting als er meerdere zijn aangeklikt, <Flexibel 2>het daarop volgende enzovoort. De betekenis van <Flexibel> is <Flexibel 1> bij reeks 1, lt;Flexibel 2> bij reeks 2 et cetera.

Bij 'Onderdeel' kan <flexibel> [energiesoort] worden ingegeven. De bijpassende EAN wordt in de configuratie gezocht bij de aanroep van de blauwdruk.

In deze rapportage geven we in een rode staaf het verbruik in een periode weer en in blauw dezelfde periode een jaar eerder. We geven de voorkeurinstelling de naam 'test'en drukken op 'Opslaan'

We selecteren een aansluiting (in dit voorbeeld Uilstraat Elektriciteit 871..) en klikken op 'Grafiek/ tabel'. Vervolgens kiezen we de blauwdruk Grafiek: test.

Hoe gaat Enerlyser om met schrikkeljaren? Bij verschuivingen met jaren ligt het aan de de basisreeks of deze een schikkeljaar heeft of niet. Stel dat je van 1-1-2020 tot 1-1-2021 selecteert per dag. Dan wordt de schrikkeldag 29 februari getoond. Een jaar eerder (2019) was geen schrikkeljaar. Voor de reeks 'jaar-1' wordt de niet bestaande 29 februari 2019 opgevat als 1 maart 2019. In de reeks worden zo twee keer de waarden van 1 maart 2019 getoond. Stel dat je van 1-1-2021 tot 1-1-2022 per dag selecteert (een basisreeks zonder schikkeldag), dan wordt in de reeks van 'jaar-1' de dag van 29 februari 2020 overgeslagen.

Uitgebreide grafiek blauwdruk

We klikken nu weer op 'Grafiek/ tabel' in het werkbalk en kiezen 'Configureer'. "

Aanvulling:met hoog-laag

Hoe meer rechts als reeks, hoe later de grafiekreeks wordt getekend. Het is daarom aan te bevelen lijnen in een latere reeks aan te maken dan staafgrafieken, zodat de lijnen voor de staafgrafiek worden getekend in plaats van er achter.

Type 'Nieuw gestapeld'

Bij type kennen we naast de optie 'Gestapeld' ook de optie 'Nieuw gestapeld'. Stel dat we niet alleen van dit jaar het hoog-laag onderscheid zichtbaar willen maken, maar ook bij het jaar ervoor. Dan krijgen we vier 'Gestapeld' reeksen na elkaar. Om aan te geven dat dit twee sets van twee stapelingen moeten worden in plaats van één set van vier stapelingen kiezen we bij de 3e reeks 'Nieuw gestapeld'.

Onderste as anders dan tijd

Bij de eerste reeks kan behalve uit linker- en rechteras ook gekozen worden uit de onderste as. In dat geval wordt niet langer getoond op tijd (oudste moment links, nieuwste rechts), maar op de combinatie van de eerste reeks en volgende reeksen. Denk hierbij aan gasverbruik uitgezet tegen de buitentemperatuur. De beste grafische resultaten worden verkregen door te kiezen voor het type 'Punten' met als patroon 'Cirkel', 'Vierkant' of 'Driehoek'. Naast deze drie vormen kan ook gevarieerd worden in grootte en kleur.

Taartgrafiek en donut

Bij 'selecteer en configureer tabellen en grafieken' kan bij 'Grafiek type' naast de optie 'Lijn- of staafgrafiek' ook worden gekozen voor een twee- of drie dimensionaal taartdiagram of een donut grafiek. Enkele opties die werken voor lijn- en staafgrafieken werken niet voor dit type grafieken. Zo zal de legenda altijd aan de rechterkant worden getoond en wordt alleen de beginkleur gebruikt. Logischerwijs geen sprake van een linker- of rechteras met instellingen.

Twee instellingen die enkel gelden voor taartdiagrammen zijn in de bovenstaande taartgrafiek weergegeven: er kan bij een 3D taartdiagram worden gekozen voor een semi-transparante weergave (in dit geval 50%). Daarnaast kan per taartpunt de afstand tot het midden worden aangepast zodat de punt eruit springt (in dit geval 10 voor kosten levering). De optie 'getoonde decimalen' heeft in dit geval betrekking op het aantal decimaalcijfers dat bij het percentage wordt getoond.

Grafieken/ tabellen met formules

Tot nu toe hebben we in dit hoofdstuk gewerkt met 'Bron: Gemeten'. We kunnen ook kiezen om de standaardjaarverbruiken weer te geven of kosten op basis van verbruiken of standaardjaarverbruiken. In het geval van kosten verschijnt in 'Bron onderdeel' een heel nieuwe lijst van keuze opties.

Bij configureerbare grafieken en tabellen kan ook worden gekozen voor 'Formule'. Hierbij wordt een reeks opgebouwd uit voorgaande reeksen. Een voorgaande reeks wordt aangeduid met #1.. #99.

Eerst worden de niet-formule reeksen doorgerekend, vervolgens pas de formule reeksen. Beide steeds van nummer 1 (links) naar het hoogste nummer (rechts) Het is dan ook toegestaan in een formule een reeks op te nemen met een hoger getal (meer rechts) dan de formule zelf. Als in een formule een andere formule wordt opgenomen gaat dit alleen goed als de opgenomen formule links van de te berekenen formule staat.

Als een formule direct of indirect naar zichzelf verwijst is het antwoord niet correct, maar blijft de formule berekening niet hangen. Delen door 0 kan niet, maar geeft in dit geval een antwoord alsof de deling niet heeft plaatsgevonden (wat neerkomt op delen door 1).

Net als bij gewone rekenregels wordt eerst uitgerekend wat binnen haakjes staat. Meerdere niveaus haakjes zijn toegestaan zolang open en sluithaken kloppend zijn. Vermenigvuldigen en delen gaat voor optellen en aftrekken. Bij niet-gehele getallen mag naar keuze een decimale punt of een decimale komma worden gebruikt. Aan het eind van een formule kan naar keuze de eenheid tussen blokhaken worden vermeld. Stel dat we het verschil in hoogverbruik (reeks 1) en laagverbruik (reeks 2) willen weten. De formule is dan #1-#2.

We kunnen ook het relatieve verschil in procenten ingeven. Dit gaat met de formule 100*(#1-#2)/(#1+#2) [%] Vaak is het dan mooier om voor de schaalverdeling van de rechteras te kiezen voor 'Nul gecentreerd tot Max'.

Lange reeksen in formules kunnen beknopt worden weergegeven met '..'. In plaats van '#1+#2+#3+#4+#5' kan ook worden gekozen voor '#1+..+#5'. Dit werkt zowel bij optellen als aftrekken. Voor de repeterende + of - wordt gekeken links van '..'. Zo wordt '#2+..-#4' uitgewerkt tot '#2+#3-#4'. Bij foutieve notatie wordt de '..' eenvoudigweg verwijderd: '#7-..+#5' wordt '#7-#5' (de operator rechts van .. wordt ook verwijderd). Het is toegestaan meerdere keren '..' in één formule toe te passen.

Berekeningen met formules

De volgorde waarmee operatoren (bewerkingen) tussen reeksen en getallen plaatsvindt is als volgt (op eenzelfde niveau willekeurig, dus niet vermenigvuldigen voor delen):

  1. Eerst vermenigvuldigen (*) en delen (/),
  2. Vervolgens optellen (+) en aftrekken (-),
  3. Tenslotte vergelijkingen groter dan (>), groter dan of gelijk aan (>=), kleiner dan (<), kleiner dan of gelijk aan (<=), gelijk aan (=), ongelijk aan (<>). Bij vergelijkingen is het resultaat 1 bij 'waar' en 0 bij 'onwaar'.
Let op dat wanneer directe getallen worden gebruikt, het decimaalscheidingsteken altijd een punt (.) is (geen komma). De lengte van een formule is maximaal 250 tekens. Er mag als eerste teken een '=' staan in de formule, net als bij Excel, maar dit is niet nodig. Verwijzing naar een reeks onder 10 mag naar keuze met 1 of 2 cijfers: zowel #1 als #01 zijn toegestaan.

Functies bij formules

Functies zijn hoofdletterongevoelig. Naar keuze mag het open-haakje direct of met een spatie na de functie volgen. Open en sluit haakjes moeten altijd gelijk in aantal zijn. Tussen meerdere invoergegevens wordt een puntkomma (;) geplaatst.

Yearfactor(): geeft het aandeel van de opgegeven periode als onderdeel van een niet-schrikkeljaar. Een niet-schrikkeljaar heeft een yearfactor 1, een schikkeljaar 1,00274 (366/ 365). Als voorbeeld: maart heeft de factor 31 dagen minus het uur van de zomertijd (743/8760 = 0,084817). Gebruik: een jaarverbruik vermenigvuldigd met de yearfactor geeft een tijdevenredige verdeling over elke opgevraagde periode.

MIN(#1;#2;#3): het laagste getal wordt toegekend als antwoord.

MAX(#1;#2;#3): het hoogste getal wordt toegekend als antwoord. In plaats van de waarde van een andere kolom (#1, #2 etc) kan ook een vast getal worden ingevoerd. Worden de getallen zelf weer verkregen uit een berekening, dan moet een extra haakjepaar worden geplaatst: MAX(#1-#2;0) berekent fout, maar MAX((#1-#2);0) berekent correct. Gebruik: het voorbeeld MAX((#1-#2);0) geeft alleen positieve verschillen tussen twee reeksen.

TIME(01:15;04:30): wanneer de opgevraagde periode tenminste deels binnen de opgegeven tijd valt is het resultaat van deze functie '1', anders '0'. Tot het einde van de dag wordt aangegeven met 24:00. TIME (0:00; 24:00) geeft dus altijd '1' terug.

WEEKDAY(mdwDvzZ): wanneer de opgevraagde periode tenminste deels binnen de opgegeven dagen valt is het resultaat van deze functie '1', anders '0'. Geselecteerde dagen worden met een hoofdletter geschreven, niet geselecteerde dagen met een kleine letter. In dit voorbeeld zijn donderdag en zondag geselecteerd. De reeks begint op maandag. De letterkeuze is willekeurig, bij minder dan zeven tekens worden de ontbrekende dagen als 'niet geselecteerd' opgevat.

MONTH(jfmamjjasOND): wanneer de opgevraagde periode tenminste deels binnen de opgegeven maanden valt is het resultaat van deze functie '1', anders '0'. Geselecteerde maanden worden met een hoofdletter geschreven, niet geselecteerde maanden met een kleine letter. In dit voorbeeld is het laatste kwartaal van het jaar geselecteerd. De reeks begint met januari. De letterkeuze is willekeurig, bij minder dan twaalf tekens worden de ontbrekende maanden als 'niet geselecteerd' opgevat.

Repeterende grafieken/tabellen (clusters en debiteuren)

Bij clusters en debiteuren kennen we al de standaard grafieken van het rechtermuis menu item 'Toon grafiek inkoop/ afnamepunten vanaf/ tot/ interval…' Soms is meer informatie gewenst dan alleen de totaalverbruiken. In het onderstaande voorbeeld tonen we bijvoorbeeld het hoog- en laagverbruik apart.

Dit gaat als volgt: maak een blauwdruk rapportage waarin Boomstructuur, Object en Onderdeel flexibel zijn gekozen (zie hieronder). Het is praktisch bij grotere aantallen de legenda links of rechts te kiezen. Kies teksten in de legenda die de cluster-elementen goed weergeven (in dit geval %OBJ %SUBSOURCE). Onderscheid tussen hoog en laag maken we met kleurgradiënt 'Horizontaal midden' en 'Geen (egaal)'. Omdat de Beginkleur en Eindkleur niet zijn ingevoerd wordt een set van 10 kleuren volgordelijk doorlopen voor alle cluster-elementen (net als bij de standaard rapportage). Selecteer nu een Cluster en kies bij 'Grafiek/ tabel' de rapportage uit het menu.

Schaalverdeling linker/ rechter as

De grafiekenmodule zoekt binnen de periode naar de maximale en minimale waarden en past daar de schaalverdeling op aan. We kunnen kiezen uit de optie:

AlgemeenBediening Boomstructuur WerkbalkenStandaard grafiek/tabelMetersMetercontroleSchaduwfacturenFactuurcontroleBegroting Energiemarkt